Βουλιάζει το πλοίο των πειρατών;

Τι συμβαίνει με το Pirate Bay;

Τι συμβαίνει με το Pirate Bay;
  (Φωτογραφία:  Reuters )
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εξέδωσε στις 14 Ιουνίου 2017 απόφαση, με την οποία η λειτουργία της υπηρεσίας μοιράσματος αρχείων The Pirate Bay μπορεί να συνιστά προσβολή του δικαιώματος του δημιουργού, παρά το γεγονός ότι τα έργα που μοιράζονται οι χρήστες μεταξύ τους δεν φιλοξενούνται στους διακομιστές του, δεν υπάρχουν παραπομπές προς αυτά (link), και δεν είναι όλα τα αρχεία που μοιράζονται προστατευμένα από copyright.

To Δικαστήριο δεν αποφασίζει, όμως τα εθνικά δικαστήρια δεσμεύονται από την απόφαση αυτή, εάν και όταν, ανακύψει παρόμοιο ζήτημα. Την ίδια στιγμή, οι χρήστες ακονίζουν το μυαλό τους για να βρουν πώς θα ξεπεράσουν ένα ακόμα εμπόδιο.

H απόφαση αυτή θεωρείται ότι θα αποτελέσει το κυριότερο επιχείρημα με το οποίο οι οργανισμοί που εκπροσωπούν τους κατόχους δικαιωμάτων ανά χώρα θα απαιτήσουν από τους εγχώριους ISP να μπλοκάρουν την πρόσβαση στους διακομιστές όχι μόνο του Pirate Bay αλλά και άλλων torrent site ανά την ΕΕ. Ακόμα, δεδομένου του ρίσκου να θεωρηθούν συνυπεύθυνοι για την πιθανή παραβίαση, οι ISP μπορεί να αποφασίσουν να μπλοκάρουν την πρόσβαση αυτοβούλως, δυσαρεστώντας βεβαίως όσους τα χρησιμοποιούν για οποιοδήποτε λόγο.

Ακόμα όμως κι αν συμβεί αυτό, όσοι παραμένουν υπέρμαχοι της αποκεντρωμένης επικοινωνίας χωρίς κεντρικό έλεγχο, όσοι στρέφονται κατά του copyright και των πατεντών, επιμένουν ότι θα βρουν, ξανά, τρόπο να ξεπεράσουν και αυτό το εμπόδιο. Νέοι ενδιάμεσοι διακομιστές (proxy) ή εικονικά δίκτυα (anonymous VPN) θα αποκρύπτουν την χώρα προέλευσης του αιτήματος μοιράσματος αρχείων και θα παρακάμπτουν το μπλόκο στην πρόσβαση ή ακόμα, θα επινοήσουν ή θα αξιοποιήσουν  καλύτερες μεθόδους. Ας γίνουμε πιο δημιουργικοί, φωνάζουν με ενθουσιασμό.

Σε κάθε περίπτωση, πολλοί φαίνεται να συμφωνούν πως η νομοθεσία περί copyright πρέπει να αναθεωρηθεί. Για παράδειγμα, κύριο αίτημα των δημιουργών είναι η αναδιανομή των κερδών από την χρήση των έργων τους στην ψηφιακή εποχή και διαμαρτύρονται ότι η πλειονότητά τους πηγαίνει στους μεσάζοντες, όπως οι υπηρεσίες διανομής μουσικής (Spotify, Apple Music κ.ά.).

  • Ξέρατε ότι... έχει ιδρυθεί Εκκλησία του «κοπιμισμού»; Για τους «κοπιμιστές», η πληροφορία είναι ιερή και το copy-paste είναι ένα είδος θρησκευτικού μυστηρίου. Μάλιστα, το CTRL+C και το CTRL-V, οι συντομεύσεις για αντιγραφή και επικόλληση στον υπολογιστή, είναι τα ιερά σύμβολα της παράξενης θρησκείας.

Η ιστορία της υπόθεσης που έφτασε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο

Συγκεκριμένα, το Δικαστήριο έκρινε πως η διάθεση στο κοινό και η διαχείριση πλατφόρμας διαδικτυακής ανταλλαγής προστατευόμενων έργων, όπως είναι η πλατφόρμα «The Pirate Bay», μπορεί να  συνιστά προσβολή του δικαιώματος του δημιουργού. Μολονότι τα έργα αυτά τα ανεβάζουν στο Διαδίκτυο οι χρήστες της πλατφόρμας ανταλλαγής, εντούτοις ο ρόλος των διαχειριστών της είναι καθοριστικός όσον αφορά τη διάθεση των έργων στο  κοινό.
H Ziggo και η XS4ALL  είναι εταιρίες παροχής πρόσβασης στο  Διαδίκτυο. Πολλοί από τους συνδρομητές τους χρησιμοποιούν την πλατφόρμα διαδικτυακής ανταλλαγής αρχείων «The  Pirate  Bay». Η πλατφόρμα αυτή παρέχει στους χρήστες τη δυνατότητα να ανταλλάσσουν ανά τμήματα (torrents) έργα αποθηκευμένα στους υπολογιστές τους. Πρόκειται, ως επί το πλείστον, για  έργα  προστατευόμενα από το δικαίωμα του δημιουργού, για τα οποία  οι κάτοχοι του δικαιώματος αυτού δεν έχουν δώσει την άδειά τους προκειμένου οι διαχειριστές και οι χρήστες της πλατφόρμας να  προβαίνουν στις επίμαχες ανταλλαγές.

  • Ξέρετε ότι... Το  BitTorrent είναι πρωτόκολλο ανταλλαγής αρχείων. Τα προς ανταλλαγή αρχεία είναι κατακερματισμένα σε μικρότερα  τμήματα, ώστε να περιορίζεται η επιβάρυνση των επιμέρους εξυπηρετητών (servers) κατά την ανταλλαγή.
  • Για να  μπορούν να ανταλλάξουν αρχεία, οι χρήστες πρέπει καταρχάς να κατεβάσουν ένα ειδικό λογισμικό, το οποίο επιτρέπει  τη δημιουργία αρχείων  torrent.
  • Τα αρχεία torrent παραπέμπουν σε ένα κεντρικό εξυπηρετητή, ο οποίος εντοπίζει τους χρήστες που δύνανται να διαθέσουν συγκεκριμένο αρχείο torrent, καθώς και το σχετικό αρχείο ήχου και εικόνας.
  • Οι  χρήστες  ανεβάζουν (upload) τα αρχεία torrent στη  διαδικτυακή πλατφόρμα ανταλλαγής αρχείων, η οποία προβαίνει εν συνεχεία στην ευρετηρίασή τους, προκειμένου να είναι δυνατός ο εντοπισμός τους από τους χρήστες της πλατφόρμας  και να μπορούν οι χρήστες αυτοί να κατεβάσουν (download) στους υπολογιστές τους τα έργα στα οποία τα αρχεία αυτά παραπέμπουν.
Το Stichting Brein, ολλανδικό ίδρυμα για την προάσπιση των συμφερόντων των κατόχων δικαιωμάτων του δημιουργού,  προσέφυγε στα ολλανδικά δικαστήρια, ζητώντας να υποχρεωθούν η  Ziggo και η XS4ALL να διακόψουν την πρόσβαση στα ονόματα τομέων (domain names) και στις  διευθύνσεις IP της διαδικτυακής πλατφόρμας ανταλλαγής αρχείων «The Pirate Bay».

Η διαφορά έφτασε στο  Hoge Raad der Nederlanden (Ανώτατο Δικαστήριο των Κάτω Χωρών), το οποίο αποφάσισε να υποβάλει στο Δικαστήριο ερωτήματα σχετικά με την ερμηνεία της οδηγίας της Ένωσης για το δικαίωμα του δημιουργού.  

Το Hoge Raad  ζητάει ουσιαστικά να διευκρινιστεί εάν μια πλατφόρμα ανταλλαγής αρχείων όπως το «The Pirate Bay» πραγματοποιεί «παρουσίαση στο κοινό», κατά την έννοια της οδηγίας, με συνέπεια να προσβάλλεται το δικαίωμα του δημιουργού.

Η προδικαστική απόφαση του Δικαστηρίου

Με τη απόφαση της 14ης Ιουνίου 2017, το Δικαστήριο κρίνει ότι η διάθεση στο κοινό και η διαχείριση  διαδικτυακής πλατφόρμας ανταλλαγής αρχείων συνιστά πράγματι πράξη παρουσίασης, κατά την έννοια της οδηγίας 2001/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου  2001,  για  την  εναρμόνιση  ορισμένων  πτυχών  του  δικαιώματος  του  δημιουργού  και  συγγενικών  δικαιωμάτων  στην  κοινωνία της πληροφορίας.

Το Δικαστήριο υπενθυμίζει, καταρχάς, τη σχετική με το ζήτημα προγενέστερη νομολογία του,  από την οποία προκύπτει ότι κάθε  πράξη με την οποία ένας  χρήστης, έχοντας  πλήρη  επίγνωση,  παρέχει στους πελάτες του πρόσβαση σε προστατευόμενα έργα μπορεί, καταρχήν, να συνιστά «πράξη παρουσίασης», κατά την έννοια της οδηγίας.

Εν προκειμένω, διαπιστώνεται ότι, μέσω του «The Pirate Bay» τίθενται στη διάθεση των χρηστών της πλατφόρμας αυτής  έργα προστατευόμενα από το δικαίωμα του δημιουργού, κατά τρόπον ώστε  οι εν λόγω χρήστες να έχουν πρόσβαση σε αυτά όπου και όταν επιλέγει ο καθένας.

Το Δικαστήριο δέχεται ότι τα εν λόγω έργα τα ανεβάζουν στο Διαδίκτυο οι χρήστες της πλατφόρμας ανταλλαγής, πλην όμως ο ρόλος των διαχειριστών της είναι καθοριστικός όσον αφορά τη διάθεση  των έργων στο κοινό. Χάρη στην ευρετηρίαση και την  αρχειοθέτηση των αρχείων torrent από τους διαχειριστές της πλατφόρμας, οι  χρήστες της μπορούν ευχερώς να εντοπίσουν και να κατεβάσουν στους υπολογιστές τους τα έργα στα οποία τα αρχεία  torrent παραπέμπουν.  

Επιπλέον, το «The  Pirate Bay» παρέχει στους χρήστες μηχανή αναζήτησης και κατατάσσει τα έργα σε κατηγορίες με κριτήριο τη φύση τους, το είδος ή τη  δημοφιλία τους. Περαιτέρω, οι διαχειριστές απαλείφουν τα εσφαλμένα ή απαρχαιωμένα αρχεία  torrent και ελέγχουν συστηματικά το περιεχόμενο ορισμένων εξ αυτών. Το Δικαστήριο επισημαίνει ακόμη ότι τα προστατευόμενα έργα παρουσιάζονται πράγματι σε κοινό. Συγκεκριμένα, πολλοί από τους συνδρομητές της Ziggo και της XS4ALL κατεβάζουν αρχεία ήχου και εικόνας μέσω του  «The Pirate Bay».  

Από τις παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο προκύπτει επίσης ότι η εν λόγω πλατφόρμα χρησιμοποιείται από μεγάλο αριθμό προσώπων (στην  ίδια την πλατφόρμα γίνεται λόγος για πολλές δεκάδες εκατομμύρια χρήστες). Στους  διαχειριστές του «The  Pirate  Bay» έχει γνωστοποιηθεί ότι η πλατφόρμα αυτή παρέχει  πρόσβαση σε έργα χωρίς την άδεια των κατόχων των σχετικών δικαιωμάτων.

Επιπλέον,  οι ίδιοι οι διαχειριστές δηλώνουν εμφανώς στα ιστολόγια και στα φόρουμ που είναι διαθέσιμα στην εν λόγω πλατφόρμα ότι σκοπός τους είναι να θέσουν στη διάθεση των χρηστών προστατευόμενα έργα, παροτρύνουν δε τους χρήστες να πραγματοποιήσουν αντίγραφα των έργων.

Σε κάθε περίπτωση,  από την απόφαση του Hoge  Raad προκύπτει ότι οι διαχειριστές του «The Pirate Bay» δεν είναι  δυνατόν να αγνοούν ότι η πλατφόρμα παρέχει πρόσβαση σε έργα χωρίς την άδεια των κατόχων  των σχετικών δικαιωμάτων. Τέλος, η διάθεση στο κοινό και η διαχείριση πλατφόρμας όπως το «The Pirate Bay» έχει κερδοσκοπικό χαρακτήρα, δεδομένου ότι, όπως  προκύπτει  από  τις  παρατηρήσεις  που  υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο, πραγματοποιεί σημαντικά διαφημιστικά έσοδα.

Ανθή Παναγιωτάκη, @anthi

tech.in.gr

Αναλύσεις:  Περισσότερες ειδήσεις

Θέματα: